Pollenalarm: januari en februari, de hazelaar in bloei

Bomen en planten in bloei verspreiden pollen of stuifmeelkorrels. Voor veel mensen staat stuifmeel gelijk aan allergie en bijhorende rode ogen of niesbuien. Niet voor archeologen: de studie van fossiel stuifmeel uit de bodem vertelt immers veel over vegetatie in het verleden. Gekoppeld aan de studie van plantenresten zoals stukjes hout, zaden en vruchten is het mogelijk een nauwkeurig beeld te schetsen van landschap en milieu door de eeuwen heen.

In de berichtenreeks ‘pollenalarm’ brengen we iedere maand een kort stukje rond een boom of plant in bloei. Hiervoor volgen we het ritme der natuur. Met de hedendaagse pollenkalender in de hand keren we terug in de tijd, en bekijken we wanneer de plant of boom in kwestie de eerste keer verschijnt in Kerkhove en wat dit betekende voor de mens. Gids bij dit alles is Luc Allemeersch, onze specialist plantenresten en enthousiast natuurliefhebber.

In dit bericht hebben we het over de hazelaar, naaktbloeier uit de berkenfamilie die ieder jaar zowat als eerste zijn stuifmeel verspreid. Continue reading “Pollenalarm: januari en februari, de hazelaar in bloei”

Vuursteen bewerken. Even terug naar de kern van de zaak

De prehistorische mens vond in vuursteen een bruikbare grondstof voor het maken van werktuigen. Vuursteen of silex is een harde en duurzame steensoort, maar toch broos genoeg om er makkelijk stukken van af te slaan en te bewerken. Vuursteen is ook erg homogeen en splijt daarom ‘mooi’ en relatief voorspelbaar. Eens je de juiste handelingen onder de knie hebt, maak je makkelijk werktuigen zo scherp als een mes. De eerste werktuigen in silex werden zowat 2,5 miljoen jaar geleden gemaakt door de homo habilis, de ‘handige mens’, één van onze directe voorouders. Deze werktuigen waren relatief groot, erg ruw en weinig verfijnd. Ze lijken weinig op de honderdduizenden jaren jongere microlieten uit het Mesolithicum, kleine verfijnde werktuigen die we ook in Kerkhove aantreffen. Logisch, want technologie staat nooit stil. Ook niet tijdens de prehistorie.

In dit bericht gaan we wat dieper in op vuursteenbewerking. Hoe ging de prehistorische mens te werk en hoe evolueerde de technologie doorheen de prehistorie?  Continue reading “Vuursteen bewerken. Even terug naar de kern van de zaak”

Een prehistorisch kampement opgraven doe je zo!

 

In samenwerking met documentairemaker Jonatan Lyssens werkten we de voorbije weken aan een nieuw educatief filmpje. Het eindresultaat kan je bekijken onderaan dit bericht. Gedurende enkele minuten dompelen wij je onder in de alledaagse realiteit van een archeologische opgraving in Vlaanderen. De focus ligt hierbij op steentijdonderzoek en het graven naar kampementen van prehistorische jagers-verzamelaars. In 10 stappen maak je kennis met de complexe methode die bij zo’n onderzoek hoort en het volledige archeologische proces van opgraven tot publicatie. Veel kijkplezier!

Een paard met stress in 3D

In dit bericht laten we twee van onze specialisten aan het woord: Kim Aluwé, de archeozoöloge van het project die instaat voor de studie van het dierlijk bot en Jeroen De Reu, specialist digitale registratie en 3D documentatie. De twee werkten samen aan de studie van een deel van een paardenskelet dat enkele maanden geleden in de noordelijke gracht van de Romeinse weg werd aangetroffen. Continue reading “Een paard met stress in 3D”

Van Bavay naar Aardenburg ? Even stoppen in Kerkhove…

Iedereen herinnert zich nog wel de Romeinse weg die enkele maanden geleden werd opgegraven in Kerkhove. In het noordelijke deel van de bouwput werden twee parallelle grachten aangetroffen zo’n negen meter van elkaar verwijderd. De grachten van meer dan 1,5 meter breed bakenden een zone af waarin op een eerste niveau steen en ceramisch bouwmateriaal uit de Romeinse tijd werd gevonden. Eronder situeerde zich een laag kleiig en venig materiaal doorspekt met kleine fragmenten gebruiksaardewerk uit dezelfde periode. Op een enkele plaats was ook een houten onderbouw bewaard bestaande uit kruislings gelegde balken en twijgen afgebakend door houten staken.

In dit bericht werpt Wim De Clercq, docent historische perioden aan de Universiteit Gent, zijn licht op de zaak. Hij brengt de recente vondsten in verband met de resultaten uit het onderzoek op de Waarmaardse Kouter tijdens de jaren ’70-’90 en zo komt hij tot een opmerkelijke hypothese rond de mogelijke betekenis van de Romeinse weg uit Kerkhove. Continue reading “Van Bavay naar Aardenburg ? Even stoppen in Kerkhove…”

Docu – Klei: tussen heden en verleden

 

Klei was de rode draad doorheen de eerste maanden van het archeologisch onderzoek in Kerkhove. Een metersdik pakket alluviale klei werd stelselmatig afgegraven op weg naar het prehistorisch bodemniveau. In een eerste korte docu  presenteerden we deze klei vanuit historisch en archeologisch standpunt. Macro-resten specialist Luc Allemeersch sprak over de vorming van het landschap en de afzetting van de rivierklei in Kerkhove. Project-manager Joris Sergant vertelde dan weer over de archeologische vondsten die in en onder de klei werden aangetroffen.

In dit tweede deel wordt het hedendaags verhaal van de klei gebracht: Waterwegen en Zeekanaal NV belicht het vervoer over water, terwijl we bij Steenbakkerij Vande Moortel langs gingen om te kijken tot welke eindproducten de klei uit Kerkhove wordt verwerkt.