Pollenalarm: januari en februari, de hazelaar in bloei

Bomen en planten in bloei verspreiden pollen of stuifmeelkorrels. Voor veel mensen staat stuifmeel gelijk aan allergie en bijhorende rode ogen of niesbuien. Niet voor archeologen: de studie van fossiel stuifmeel uit de bodem vertelt immers veel over vegetatie in het verleden. Gekoppeld aan de studie van plantenresten zoals stukjes hout, zaden en vruchten is het mogelijk een nauwkeurig beeld te schetsen van landschap en milieu door de eeuwen heen.

In de berichtenreeks ‘pollenalarm’ brengen we iedere maand een kort stukje rond een boom of plant in bloei. Hiervoor volgen we het ritme der natuur. Met de hedendaagse pollenkalender in de hand keren we terug in de tijd, en bekijken we wanneer de plant of boom in kwestie de eerste keer verschijnt in Kerkhove en wat dit betekende voor de mens. Gids bij dit alles is Luc Allemeersch, onze specialist plantenresten en enthousiast natuurliefhebber.

In dit bericht hebben we het over de hazelaar, naaktbloeier uit de berkenfamilie die ieder jaar zowat als eerste zijn stuifmeel verspreid. Continue reading “Pollenalarm: januari en februari, de hazelaar in bloei”

Vuursteen bewerken. Even terug naar de kern van de zaak

De prehistorische mens vond in vuursteen een bruikbare grondstof voor het maken van werktuigen. Vuursteen of silex is een harde en duurzame steensoort, maar toch broos genoeg om er makkelijk stukken van af te slaan en te bewerken. Vuursteen is ook erg homogeen en splijt daarom ‘mooi’ en relatief voorspelbaar. Eens je de juiste handelingen onder de knie hebt, maak je makkelijk werktuigen zo scherp als een mes. De eerste werktuigen in silex werden zowat 2,5 miljoen jaar geleden gemaakt door de homo habilis, de ‘handige mens’, één van onze directe voorouders. Deze werktuigen waren relatief groot, erg ruw en weinig verfijnd. Ze lijken weinig op de honderdduizenden jaren jongere microlieten uit het Mesolithicum, kleine verfijnde werktuigen die we ook in Kerkhove aantreffen. Logisch, want technologie staat nooit stil. Ook niet tijdens de prehistorie.

In dit bericht gaan we wat dieper in op vuursteenbewerking. Hoe ging de prehistorische mens te werk en hoe evolueerde de technologie doorheen de prehistorie?  Continue reading “Vuursteen bewerken. Even terug naar de kern van de zaak”

Een prehistorisch kampement opgraven doe je zo!

 

In samenwerking met documentairemaker Jonatan Lyssens werkten we de voorbije weken aan een nieuw educatief filmpje. Het eindresultaat kan je bekijken onderaan dit bericht. Gedurende enkele minuten dompelen wij je onder in de alledaagse realiteit van een archeologische opgraving in Vlaanderen. De focus ligt hierbij op steentijdonderzoek en het graven naar kampementen van prehistorische jagers-verzamelaars. In 10 stappen maak je kennis met de complexe methode die bij zo’n onderzoek hoort en het volledige archeologische proces van opgraven tot publicatie. Veel kijkplezier!

Ondertussen hoger op de stroomrug

Na het onderzoeken van de jongere bodemlagen, vooral venige en kleiige riviersedimenten die werden afgezet in de loop der eeuwen, bereikten we afgelopen zomer het prehistorische bodemniveau. Sindsdien onderzoeken we stap voor stap de sporen van de mesolithische jagers-verzamelaars die ooit huisden in Kerkhove. Zo zijn we nu beland op de top van de stroomrug, een zone met een bijzonder hoog archeologisch potentieel. In dit bericht vind je alvast een eerste kort verslag en een timelapse-video van de voorbije weken.  Continue reading “Ondertussen hoger op de stroomrug”

Archeologie in dambordpatroon

Na een aantal kleinere steekproeven is de opgraving van de prehistorische oeverwal echt van start gegaan. Meer en meer begint het opgravingsterrein op een dambord te lijken. Eerst is een raster met vlakken van 5 m bij 5 m uitgezet. Vervolgens worden deze vakken laag per laag in kleinere eenheden van 0,5 m bij 0,5 m uitgeschept. Het opgegraven sediment wordt dan gezeefd, gedroogd en onderzocht op archeologische vondsten zoals vuurstenen artefacten en organische resten, waaronder plantenresten en beenderfragmenten. De wanden van de opgravingsvlakken worden steeds gefotografeerd om de bodemopbouw te bestuderen. Continue reading “Archeologie in dambordpatroon”

Steekproef op de oeverwal – Part 2

De voorbije twee weken werden er in totaal vier transecten uitgezet op de oeverwal. Doel van deze testputten is om een beter zicht te krijgen op de bodemopbouw van deze natuurlijke hoogte en op de spreiding van eventueel prehistorisch vondstmateriaal. Een time-lapse video brengt de aanleg van transect 1 in beeld en met enkele foto’s tonen we de eerste artefacten die werden verzameld… Continue reading “Steekproef op de oeverwal – Part 2”

Kerkhove vanuit de lucht

Met Jeroen de Reu heeft Gate een specialist 3D registratie en luchtfotografie aan boord. Binnen zijn huidig postdoctoraal project (samenwerking tussen Universiteit Gent en GATE met financiële steun van het IWT) onderzoekt Jeroen het potentieel van 3D documentatie en UAV of unmanned aerial vehicle fotografie voor archeologische onderzoek (http://archaeology3d.org/). Met behulp van een drone brengt hij het onderzoek in Kerkhove in beeld en registreert hij nauwkeurig alle grondsporen. Via deze fotoreportage toont Jeroen twee maanden archeologie in Kerkhove vanuit de lucht: Continue reading “Kerkhove vanuit de lucht”