En de boer, hij ploegde voort… Start van fase 2!

Ondertussen graven we al meer dan een jaar in Kerkhove. Nu fase 1 stilaan op zijn einde loopt, wordt het startschot gegeven voor fase 2. De voorbije maanden onderzochten we het terrein waar binnenkort de nieuwe sluis zal worden gebouwd. Nu gaan we enkele honderden meters meer naar het zuiden aan de slag. Hier krijgen we de kans een bijkomend deeltje van de stroomrug in detail te onderzoeken. Lees verder

Pollenalarm:els en berk in het vizier

In dit tweede deel van de berichtenreeks ‘pollenalarm’ komen twee naaktbloeiers uit de berkenfamilie (Betulaceae) aan bod: februari-maart is de bloeitijd van de els (Alnus), kort daarop in april-mei bloeit de berk (Betula). Vooral het stuifmeel van de laatste zorgt bij velen ieder jaar voor rode ogen en intense niesbuien. Vandaar is de berk vandaag ook niet bij iedereen even populair. Dit was in de prehistorie anders. Archeologisch onderzoek toont aan dat de jagers-verzamelaars van toen de boom met witte stam wel naar waarde wisten te schatten. En ook in de els vonden zij een bruikbare natuurlijke grondstof. Lees verder

Jong en oud maakt kennis met archeologie in Kerkhove!

U hebt misschien gemerkt dat het de voorbije weken opvallend stil bleef op onze webstek. Het archeologisch onderzoek ging nochtans onverminderd door in Kerkhove en ook aan nieuwe resultaten geen gebrek. De korte persstilte is vooral te wijten aan de vele bezoekers die we over de vloer kregen. En die verdienden natuurlijk onze volle aandacht!

Het was een komen en gaan van jong en oud. In dit bericht alle hoogtepunten op een rij. Lees verder

Pollenalarm: januari en februari, de hazelaar in bloei

Bomen en planten in bloei verspreiden pollen of stuifmeelkorrels. Voor veel mensen staat stuifmeel gelijk aan allergie en bijhorende rode ogen of niesbuien. Niet voor archeologen: de studie van fossiel stuifmeel uit de bodem vertelt immers veel over vegetatie in het verleden. Gekoppeld aan de studie van plantenresten zoals stukjes hout, zaden en vruchten is het mogelijk een nauwkeurig beeld te schetsen van landschap en milieu door de eeuwen heen.

In de berichtenreeks ‘pollenalarm’ brengen we iedere maand een kort stukje rond een boom of plant in bloei. Hiervoor volgen we het ritme der natuur. Met de hedendaagse pollenkalender in de hand keren we terug in de tijd, en bekijken we wanneer de plant of boom in kwestie de eerste keer verschijnt in Kerkhove en wat dit betekende voor de mens. Gids bij dit alles is Luc Allemeersch, onze specialist plantenresten en enthousiast natuurliefhebber.

In dit bericht hebben we het over de hazelaar, naaktbloeier uit de berkenfamilie die ieder jaar zowat als eerste zijn stuifmeel verspreid. Lees verder

Vuursteen bewerken. Even terug naar de kern van de zaak

De prehistorische mens vond in vuursteen een bruikbare grondstof voor het maken van werktuigen. Vuursteen of silex is een harde en duurzame steensoort, maar toch broos genoeg om er makkelijk stukken van af te slaan en te bewerken. Vuursteen is ook erg homogeen en splijt daarom ‘mooi’ en relatief voorspelbaar. Eens je de juiste handelingen onder de knie hebt, maak je makkelijk werktuigen zo scherp als een mes. De eerste werktuigen in silex werden zowat 2,5 miljoen jaar geleden gemaakt door de homo habilis, de ‘handige mens’, één van onze directe voorouders. Deze werktuigen waren relatief groot, erg ruw en weinig verfijnd. Ze lijken weinig op de honderdduizenden jaren jongere microlieten uit het Mesolithicum, kleine verfijnde werktuigen die we ook in Kerkhove aantreffen. Logisch, want technologie staat nooit stil. Ook niet tijdens de prehistorie.

In dit bericht gaan we wat dieper in op vuursteenbewerking. Hoe ging de prehistorische mens te werk en hoe evolueerde de technologie doorheen de prehistorie?  Lees verder

Gone with the wind: wat leert ons fossiel stuifmeel?

DSC_0045

De interactie tussen mens en landschap is de rode draad van het onderzoek in Kerkhove. Om het vroegere landschap te reconstrueren kloppen we als archeologen aan bij diverse natuurwetenschappers. Tijdens het terreinwerk nemen we daarom continu bodemstalen die in diverse gespecialiseerde laboratoria worden bestudeerd op de aanwezigheid van resten van planten, insecten en gewervelde dieren. In dit bericht laten we Annelies Storme aan het woord, de palynologe van het team. Zij analyseert de bodemstalen op de aanwezigheid van fossiele stuifmeelkorrels van planten. Deze stuifmeelkorrels, beter bekend als pollen, zijn een uitzonderlijke informatiebron voor veranderingen in begroeiing en vegetatie door de eeuwen heen.
Lees verder

Een prehistorisch kampement opgraven doe je zo!

 

In samenwerking met documentairemaker Jonatan Lyssens werkten we de voorbije weken aan een nieuw educatief filmpje. Het eindresultaat kan je bekijken onderaan dit bericht. Gedurende enkele minuten dompelen wij je onder in de alledaagse realiteit van een archeologische opgraving in Vlaanderen. De focus ligt hierbij op steentijdonderzoek en het graven naar kampementen van prehistorische jagers-verzamelaars. In 10 stappen maak je kennis met de complexe methode die bij zo’n onderzoek hoort en het volledige archeologische proces van opgraven tot publicatie. Veel kijkplezier!